Pestaanpak verplichten? Da’s pesten!

Kort geleden meldde de overheid dat ze scholen verplicht wil stellen om het pesten aan te pakken.  Dit mede naar aanleiding van de recente zelfmoorden onder jongeren. Dat zijn afschuwelijke gebeurtenissen, die we geen van allen willen en waar zeker iets aan gedaan moet worden. Maar is een verplichtstelling wel het juiste middel?  Op deze manier blijven we aan de gang en creëren een neerwaartse spiraal.

Twee fout, overdoen!
Aan de verplichtende maatregel voor scholen om het pesten tegen te gaan zitten namelijk twee cruciale fouten. Eén:  de ander tot iets verplichten is nu juist één van meest fnuikende kenmerken van pestgedrag. Op het schoolplein of in de wijk komt het  nog dagelijks voor dat kinderen  elkaar dwingen om iets te stelen of een ander kind in elkaar te slaan om bij het kluppie te mogen horen of om te voorkomen dat ze zelf door een hele groep in de kreukels worden gemept. Wat de overheid hier doet is zelf het gedrag vertonen dat ze met de maatregel juist willen voorkomen en terugdringen.
De tweede fout die hier gemaakt wordt, is dat het gericht is op vermijden en bestrijden van een negatief verschijnsel. Op  elke bladzijde van het pestprotocol komen de woorden voor van gedrag dat je nu juist niet zien wil. Probeer maar eens aan een niet-roze olifant te denken. Het lukt je niet. Onze geest kent het woordje NIET eenvoudigweg niet. Je móet eraan denken.
Wat kun je nu doen om niet meer aan een roze olifant te denken? Neem iets anders in gedachte. Een grijze olifant of een paarse krokodil. Zo is het ook met het vermijden van pestgedrag. Dat lukt alleen als je je focust op goed gedrag. Scholen zouden dus geholpen moeten worden om hun pestprotocol af te schaffen en er een ‘Goed-Gedrag-Protocol’ van te maken.

Jezelf én de ander
Wat is goed gedrag? Daarvoor zou elke school een eigen definitie kunnen opstellen, maar in grote lijnen komt het neer op: uitermate goed voor jezelf zorgen en opkomen, zonder daarbij het welzijn en welbevinden van de ander te schaden. Jezelf klein maken en je minderwaardig voelen is dus slecht gedrag. Op de vlucht slaan, jezelf terugtrekken in een klein hoekje, geen medestanders of hulp halen ook. Goed gedrag  wordt gestimuleerd als je kinderen leert hun rug te rechten met de schouders wat naar achteren en de kin onmerkbaar een klein beetje omhoog. Het bijkomend gevoel en het geloof in jezelf als volwaardig mens doet daarbij de rest. Geen ander komt dan op de gedachte om jou eens even een lesje te leren. Kinderen weerbaar maken, betekent dat je ze een goed zelfbeeld geeft. Voor het vormen van het juiste zelfbeeld in zelfreflectie nodig. Leer kinderen dus te reflecteren op hun eigen gedrag en vooral het effect ervan. En zie de wonderbaarlijke eigenschap van deze aanpak: we hebben het tegelijk over de kinderen die pesten. Anderen je wil opleggen, fysiek of verbaal geweld gebruiken is slecht gedrag. Daarmee hebben we de pesters en de gepesten weer op gelijk niveau gesteld. Beide kunnen zich bekwamen in goed gedrag door aan zelfreflectie te doen.

Betekenis geven
Kinderen die zelfmoord plegen omdat ze door een pester over het randje zijn geduwd, hadden mogelijk geen goed beeld van zichzelf en gaven een bepaalde betekenis aan hun leven. En die conclusie zorgde er ook nog eens voor dat dit zelfbeeld stevig bevestigd werd door het gedrag van een pester. De kinderen die op een beschadigende manier heersen over anderen, geven op hun beurt ook een bepaalde betekenis aan zichzelf, de dingen om hen heen en aan anderen. Als je het voor elkaar krijgt om ze door methodische zelfreflectie een ander inzicht over zichzelf te geven, dan zijn deze kinderen werkelijk gered. Kinderen dienen dus heel goed te worden begeleid in de manier waarop ze betekenis geven aan alles om hen heen en zichzelf.  En dat gebeurt dan door mensen die het zelf ook goed kunnen. Want als een schoolteam besloten heeft het pestprotocol te vervangen door een Goed-Gedrag-Protocol dan geven zij zelf al het voorbeeld in zelfreflectie en betekenis geven. Directie en leerkrachten zijn op een vanzelfsprekende manier bezig met de definitie van goed gedrag en de implicaties die dat heeft op hun onderlinge relatie en samenwerking en die met ouders en andere geledingen. Een Goed-Gedrag-Protocol zorgt er voor dat iedereen zich richt op de positieve doelstellingen, waardoor het negatieve vanzelf verdwijnt, zonder daar nog energie in te hoeven steken.  Het is de enige manier om de vicieuze cirkel te doorbreken.

11 Reacties op Pestaanpak verplichten? Da’s pesten!

  • Jeroen Zwaal schreef:

    Ben het 100% eens dat de antipestwet niet werkt.
    Ik had al getwitterd over de wave aanpak
    ‘Wees Aardig Voor Elkaar’ ! Groet Jeroen

  • pim Boswijk schreef:

    Een blog naar mijn hart. Preventie. Rust jongeren zodanig toe dat zij in staat zijn voor zichzelf en anderen durven opkomen.
    Dat toerusten is niet in een pakketje van 10 x 10 cm te koop, helaas niet. Dat is een lange weg waarbij jongeren kennis maken met elkaar, afspraken leren maken, elkaars goede en minder goede eigenschappen leren ontdekken. Dat ze gaan snappen dat elkaar steunen beter voelt dan elkaar afbranden. Elkaar in de ogen kijken, compliment kunnen geven, in plustaal leren denken en communiceren. maar ook dat ze nee kunnen zeggen en dat kunnen volhouden. Er zijn goede programma’s die daarbij kunnen helpen, ik werk voor een van hen, Leefstijl. Maar leerkrachten en ouders moeten eerst snappen dat je veel geduld en competenties moet ontwikkelen om dit proces met jongeren te doorlopen. Gelukkig zijn er elke week weer schoolteams die investeren in preventie. En als het toch mocht komen tot pestgedrag, we blijven mensen…. , dan zijn er ook goede programma’s om dat oplossingsgericht aan te pakken. Zonder de pester te veroordelen of tot schuldige te bestempelen. En met steun van een groepje medeleerlingen stapsgewijs tot een oplossing van het pestprobleem te komen. Het werkt, in bijna 90% van de gevallen. Maar laat het liever niet zover komen. Met elkaar, op school, in de buurt en op het sportveld.

  • Ferdy een heel herkenbaar verhaal. Van ouders wordt er eigenlijk verwacht dat ze hun kind toerusten om positief in de wereld te staan. Die laten het vaak aan de school over. Ondertussen hebben de ouders voorbeeldgedrag zonder dat ze het zich bewust zijn. Volwassenen onderling vertonen net zo goed pestgedrag. Dit is een belangrijk onderwerp voor bedrijven, vooral omdat de volwassenen het soms zeer subtiel doen. Met andere woorden niet alle ouders staan zelf positief in de wereld en dan kunnen ze het hun kind ook niet meegeven. In zo’n geval kan in een kind ook flink in verwarring komen door de verschillende sturingen op school en thuis. Wanneer leerkrachten zich dit ook bewust zijn, kunnen ze vrede hebben met het feit dat niet alle positieve acties resultaat hebben bij 100% van de kinderen. Maar wat mij betreft: “Gebruik alleen de positieve insteek en bevestig goed gedrag”.

  • Bert schreef:

    Prima verhaal. Het werkt voor 85% van de kinderen/jongeren, maar volgens onderzoek en de dagelijkse praktijk niet voor kinderen die helemaal vast zitten in de rol van slachtoffer en/of pester.

    Wanneer je langer in zo’n rol zit, gaat het letterlijk onder je huid zitten. Er (herhaald) onderzoek gedaan naar de fysieke effecten. Er is na verloop van tijd sprake van celmutatie. Kortom…het is goed om positieve aandacht te geven en mensen te helpen om in hun kracht te gaan staan, maar voor de meest ‘hardnekkige’ vertegenwoordigers van deze rollen, is het een brug te ver.

    We hebben sinds ruim twee jaar een aanpak waarmee deze kinderen/jongeren erg geholpen zijn. Mocht je interesse hebben, willen meewerken, meedenken…mail me.

    Op onze site vind je meer informatie. http://www.pestaanpak.nl De aanpak is in het begin even niet leuk, positief voor de echte pesters…maar daarna breekt de zon door.

    m.gr. Bert

  • Mooie blog, Ferdy!
    De geest van de actie van staatssecretaris Dekker en de Kinderombudsman ondersteun ik wel: iedere school moet er voor zorgen dat er OP SCHOOL een veilig klimaat heerst waarin iedereen zichzelf kan leren zijn. Maar het verplichten tot iets te onderdrukken of voorkomen werkt idd niet.
    Daarbij komt ook dat de overheid wil dat er ‘bewezen effectieve middelen’ worden gebruikt. Dit slaat de plank nog erger mis. Het laat kosten hoog oplopen en zorgt dat goede nieuwe initiatieven een zeer lange weg te gaan hebben om ingezet te kunnen worden. Daarnaast is het zo dat het effect van elke methode staat of valt met het gebruik door de mens.

    Het belangrijkste is dat het kind gezien kan worden in wie hij is. De leerkracht dient bereid te zijn om te kijken naar de behoeften die liggen achter het vertoonde gedrag van het kind én zelf congruent gedrag te vertonen door te zeggen wat hij doet en te doen wat wat hij zegt. Als de school hier aandacht (= tijd en dus geld) aan wil geven maakt het helemaal niet zo veel uit welke methode er wordt gevolgd.

    Ferdy, jij hebt het over “geloof in jezelf” en “reflecteren op zichzelf”. Daar zijn emotionele en cognitieve vaardigheden voor nodig. Deze mogen wat mij betreft vanaf groep 1 worden aangeleerd. Een Goed Gedrag Protocol is hierbij een goed middel, denk ik.
    Maar in mijn ogen mag het niet alleen cognitief, via verhalen of rollenspel. Ook fysiek contact is nodig. Het aanraken mág weer; in spel en soms ook in de reken- of taalles. Indien goed begeleid is dit heel waardevol op weg naar mens-zijn. Het stimuleert het ontstaan van respect en onderlinge verbinding. Aangeraakt worden is een basisbehoefte die wij verwaarlozen!

    Wie meer wil weten over de preventie van pesten is welkom op het congres “Pesten: Voorkomen is beter dan genezen”. Op 14 juni a.s., op Edith Stein lerarenopleiding, in Hengelo (O)
    Onder de volgende link is meer info te vinden. Ferdy, dank voor je inschrijving!
    http://www.senz4kids.nl/welkom/congres-14-juni-pesten

    met vriendelijke groet,
    Evert Jan

  • Robert Everink schreef:

    Hoi Ferdy,
    Een uitermate boeiend blog en zo herkenbaar. En ook wel weer een eye-opener:). Het onderwerp leeft ook op onze school, zowel bij leerkrachten, leerlingen als ouders. Wij hebben een ‘anti-pestprotocol’ en besteden hier regelmatig aandacht aan bv. dmv workshops door de schoolcontactpersoon. En hierbij gaat natuurlijk om hoe je dagelijks met elkaar omgaat, dat wat je dagelijks samen doet en hoe je elkaar kunt helpen om goed met elkaar om te gaan. Ook wij ervaren dat als je dagelijks dat benoemt wat je wel wilt zien dit sneller tot goed gedrag leidt. essentieel hierbij is om in het team te bespreken hoe goed gedrag eruit ziet. Leerkrachten hebben in deze een belangrijke voorbeeldfunctie.
    Jouw voorstel kan een mooie start zijn om dit opnieuw te agenderen.
    Onlangs ben ik naar een lezing van Avis Glaze geweest over Characterbuilding. Zeer interessant. Past volgens mij goed bij jouw gedachten.
    (http://www.avisglaze.ca)

    Met vriendelijke groet,
    Robert

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *