Verhalen zijn voor kinderen. Toch…?

Hoewel pas de laatste tijd Storytelling helemaal hot is, hebben  verhalen door de hele mensheidsgeschiedenis heen altijd hun kracht gehad. Mooi om te zien dat er in de crisistijd meer aandacht voor is, want daarmee bewijst het verhaal zelfstandig zijn eigen kracht. In nood gaan we namelijk vertrouwen op oerkrachten. De kracht van het verhaal is er daar één van. Verhalen zijn bij uitstek voor volwassenen. En voor volwassen bedrijven.

Bereid zijn om te delen
Tijdens een onderzoek dat gedaan werd om te ontdekken waarom mensen eerder bereid zijn geld te doneren voor de bestrijding van kinderkanker, werd aan één groep een verhaal verteld over Carl, die niet van zijn tweejarig zoontje Ben kon genieten, omdat hij wist dat het knaapje niet ouder zou worden dan drie jaar. De andere groep kreeg inhoudelijke informatie over hetzelfde onderwerp: de ziekte kan ouders en hun kind bij leven al uit elkaar scheuren. Het bleek dat de groep die naar het verhaal had geluisterd meer bereid was om geld te doneren dan de andere groep. De onderzoekers dachten aanvankelijk dat het een mentale oorzaak had, maar er bleek ook een biologische en fysieke voor te zijn. Er werd bloed-, hersen- en huidonderzoek verricht. Wat bleek was dat mensen aan wie het verhaal werd verteld, in hun hersenen twee stoffen aanmaakten, tijdens het luisteren. De eerste is cortisol, die zorgt voor alertheid. De andere is oxytocine. Deze stof zorgt ervoor dat we gevoelens van empathie ontwikkelen. Als deze beide stoffen tegelijk en in de juiste verhouding worden aangemaakt zijn mensen eerder bereid iets met elkaar te delen. Als een verhaal wordt verteld wil je weten hoe het afloopt. Die ‘stress’ zorgt voor aanmaak van cortisol. Je voelt mee wat er in het verhaal gebeurt en daarmee maak je oxytocine.

De kracht van intuïtie
Wat daarbij een rol speelt is dat besluitvorming voor het grootste deel plaats vindt in ons limbisch brein, een groep structuren in de hersenen die betrokken zijn bij emotie, motivatie, genot en het emotioneel geheugen. Dit deel van onze hersenen kent geen woorden, heeft geen logica en kan geen getallen bij elkaar optellen. Dat doet de neocortex, waar ons logische verstand zit. De neocortex  vindt woorden en getallen en beredeneert alles tot een goed einde. Bij het nemen van beslissingen hebben we vaker last van de neocortex dan gemak. De zogenaamde intuïtieve besluiten zijn heel vaak de beste. Ons gevoel zegt of we een goede of foute beslissing nemen. Als we er dan over na gaan denken, komen de argumenten, de rekensommetjes en de redenaties die het oorspronkelijke besluit vaak weer teniet doen. Willen we mensen die een besluit moeten nemen dus op een positieve manier beïnvloeden, dan moeten we de neocortex in goede verbinding brengen met het limbische brein. Dat doet een derde, klein orgaan van onze hersenen, vlak achter het voorhoofd, het septum pellidicum. Vergeet de naam, maar onthoud dat deze het beste werkt op oxytocine én cortisol.

Een verhaal raakt dus
Dat is dus de reden, waarom een verhaal zo krachtig werkt. Het brengt je in een fysieke én emotionele stemming. Al jij een verhaal vertelt,  komt je klant in de toestand waarin hij het fijn vindt iets met jou te delen. En je ervoor betalen is dan ook geen probleem. Een verhaal betekent meer dan een goede raad, omdat het symbolen en impliciete verwijzingen bevat. Het is aan de luisteraar om er betekenis aan te geven. Verhalen brengen bedoeld of onbedoeld een boodschap over zonder dat het bewustzijn van de luisteraar gaat tegenwerken. In complexe situaties laten verhalen zien waar de kern van het probleem zit, je ziel, of de ziel van de organisatie.

Een verhaal ver-maakt
Velen vinden het leuk om er naar te luisteren en het geeft je een ander perspectief. Het limbische brein heeft eigenlijk al besloten en nu  wordt de neocortex nog eens aangesproken. Die laat je er nog eens over nadenken, maar  dan wel anders dan je gewend bent. Je wordt vriendelijk uitgenodigd om buiten de vaak betreden paden, buiten de gebruikelijke context te denken. Je bekijkt het vanaf een ander standpunt. Je geeft betekenis aan het verhaal en daarmee aan de situatie, waarin je je bevindt.

Een verhaal verbindt
Een kort verhaal zegt meer dan duizend woorden, omdat het  net zo werkt als een plaatje. Je laat mensen een beeld vormen van hoe het eruit ziet in hun eigen hoofd. Daarmee is het nog steeds jouw verhaal, maar gemaakt van de beelden en voorstellingen die anderen in hun hoofd hebben. Het lijkt bijna of jij, al vertellend, een film voor ze afspeelt in hun eigen omgeving, waar ze zelf of hun dierbaren in acteren en waarin hun eigen attributen in voorkomen. Iemand zei eens tegen mij, nadat ik een verhaal had verteld: “Hoe wist je dat mijn geboorteplek er zo uit ziet?” Ik wist het niet, maar door mijn beschrijving had deze luisteraar er zichzelf een voorstelling van gemaakt. We komen dan in de stand van ‘jij begrijpt mij’. En dus verbindt het ons.

Een verhaal onthult
Het is exemplarisch.  Dat geeft je de mogelijkheid om met maar één verhaal de identiteit van je hele bedrijf of product zichtbaar te maken. Een verhaal werkt als een goed voorbeeld. En omdat het op emotioneel niveau begrepen wordt, is het direct duidelijk wat je ermee wilt zeggen. Een bekende parfumfabrikant maakte er goed gebruik van. Toen aan Marilyn Monroe werd gevraagd “What do you wear to bed?”, durfde ze niet te bekennen dat ze naakt sliep. Het waren de nog wat preutse jaren zestig. Daarom antwoordde zij, naar waarheid: “I wear Chanel No5!” Deze anekdote is exemplarisch voor de filosofie van Coco Chanel die het parfum liet samenstellen in een tijd dat alle parfums roken naar bloemen. Coco vond dat een vrouw niet naar bloemen moest ruiken, maar naar vrouw. En kun je je meer vrouw-zijn voorstellen dan Marilyn Monroe, naakt in haar bed? Oh, sorry, lezen er nog kinderen mee?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *